Sandra González Piñeiro, persoa con cegueira total e 54 anos: «Cando uno non ve, o recordo das caras tamén se borra»

Os rostros das súas fillas non desapareceron da súa vida, pero si da súa memoria visual. Sandra González Piñeiro foi perdendo a vista aos poucos e, con ela, tamén imaxes que cría indelebles.

«Eu vivo do recordo, pero hai unha cousa, e é que cando uno non ve, o recordo tamén se borra», explica. Intenta reconstruír as caras na súa cabeza, aínda que recoñece que xa non consegue recordalas. «As caras desdebúxanse totalmente».

Cóntao sen dramatismo, como quen aprendeu a facer as cousas doutro xeito.

Ten 54 anos e unha vida que non cabe no tópico da dependencia. Fai teatro, canta nun coro, vai ao ximnasio, participa nun horto urbano da ONCE e quere retomar as clases de bailes latinos. Tamén cociña, viaxa e le. Para a súa rutina usa ferramentas antes impensables. «Para min son marabillosas, son o que me manteñen conectada co mundo», di das novas tecnoloxías.

De nena dixéronlle que tiña hipermetropía, pero notaba que algo non encaixaba. Aos 15 anos, un estudo xenético puxo nome a unha enfermidade dexenerativa que acabaría deixándoa cega. «Cando xa dan un nome e explícanche como funciona a enfermidade, pois como que de súpeto se aclara todo». Anos despois, coincidindo cunha etapa marcada por un embarazo complicado, perdeu por completo a visión nun prazo que sitúa entre dous e tres anos. Non foi un apagamento repentino. Foi unha despedida progresiva das cores, os contrastes e as formas.

Sandra creceu en Coia, aínda que a súa familia procede de Vilariño, en Cangas. Sempre quixo ser nai. Advertíranlle dos riscos dun embarazo polos seus problemas de saúde, pero decidiu intentalo. Naceron dúas xemelgas. Cando tiñan tres anos faleceu a súa parella e seguiu criándoas co respaldo dunha rede familiar que recorda agradecida. Ser autónoma non significa facelo todo sen axuda.

No parque inventou un código sinxelo. Levaba un chifre: un asubío significaba que as súas nenas debían responder «ola, mamá» desde onde estivesen; dous, que acudisen inmediatamente ao seu lado. «Eu controlaba que estaban alí», recorda. Non renunciou a saír soa: adaptou as regras ás súas circunstancias. «Coas nenas a min gustábame facer eu todo o que puidese».

Unhas lentes que len os carteis

Hoxe algunhas daquelas solucións caben nun peto. Sandra regula o lume da cociña desde unha aplicación do móbil. Usa lectores de pantalla para manexar o computador, dispositivos de braille electrónico para ler sen cargar con libros enormes e básculas parlantes para preparar receitas. Ata comproba se as súas fillas deixaron unha luz acesa: unha aplicación emite un son cada vez máis agudo ao achegarse ao foco. O clásico reproche doméstico por non apagar as luces tamén se escoita na súa casa.

A seguinte fronteira son as lentes intelixentes. As Ray-Ban Meta combinan cámara, micrófonos, altofalantes e un asistente de intelixencia artificial capaz de analizar o que capta a cámara e responder por voz. Poden describir elementos da contorna ou ler textos, como os carteis dun establecemento. Sandra pon un exemplo: quedou nunha cafetería, coñece o nome pero non sabe a que altura da rúa está. Coas lentes pode ir consultando os letreiros dos locais ata atopala. Un xesto que facilita o traxecto.

A integración de Be My Eyes coas lentes de Meta permite ademais contactar por videollamada mans libres con persoas que axudan a interpretar o que mostra a cámara. Pero a intelixencia artificial pode equivocarse e unhas lentes non substitúen nin ao bastón nin a un can guía. Son unha ferramenta máis, non uns ollos novos.

Sandra sábeo ben. Desde setembro de 2025 acompáñaa un can guía, Kiwi, despois de cinco anos de espera. Tamén leva un mando para activar os sinais acústicos de determinados semáforos: primeiro axúdalle a localizar onde están e despois indícalle cando cruzar. «Eu creo que a tecnoloxía nos permite librar case todas as dificultades que temos. Evidentemente hai algunhas que non, que tes que pedir axuda», resume.

Aos 22 ou 23 anos custáballe saír co bastón por temor a que a visen con el. Despois descubriu o que gañaba ao utilizalo. Hoxe rexeita a condescendencia cara á discapacidade. Recorda o caso dun amigo ao que chegaron a coller en brazos para baixalo dun tren despois de pedir axuda. Ninguén lle preguntou como quería recibila.

Sobre o amor: «O que importa é o que non se ve»

A súa parella vive en Barcelona e altérnanse as visitas. Coñecéronse hai anos nun encontro da ONCE; a relación chegou despois, «a lume lentísimo», chancea. Cando lle preguntan polo amor, Sandra responde: «Para namorarnos deberiamos primeiro quedarnos todos cegos». Ao seu xuízo, adoitamos elixir demasiado pola aparencia. «O que importa é o que non se ve, é o que sente».

Ningunha aplicación pode devolverlle as caras que recorda cada vez menos. Pero si axudala a ler as noticias, atopar unha cafetería, viaxar para ver a quen quere ou dicirlles ás súas fillas que apaguen a luz.

Subscríbeche para seguir lendo