O rastro de Colón en Poio, visto por Ruth Matilda Anderson

O monumental proceso de dixitalización que a Hispanic Society of America culminou para abrir ao mundo os seus fondos gráficos ha devolto á luz catro fotografas inéditas da Galicia dos anos vinte que tocan de cheo unha das controversias históricas máis singulares da ría de Pontevedra. Trátase de catro placas captadas pola investigadora e fotógrafa estadounidense Ruth Matilda Anderson en Portosanto , en Poio, catalogadas polo seu propio puño e letra como a Casa de Colón .

As imaxes mostran a edificación nun estado de ruína absoluta, devorada pola maleza e o paso do tempo, pero permiten distinguir con nitidez o cruceiro da leira e a controvertida inscrición de «Juan de Colón 1490», peza angular sobre a que se levantaron as primeiras estadas da tese da orixe galega do navegante, xa que é unha da probas de que existía o apelido Colón en Pontevedra en datas próximas á chegada a América.

O achado ensancha o testemuño visual que xa deixaran na mesma época documentalistas da talla da firma Loty, pero reviste unha carga engadida ao proceder dunha institución de referencia internacional.

«Ata agora apenas se tiña constancia de que Anderson detívose en Portosanto co seu cámara pesada e o seu empeño por rexistralo todo, e moito menos que houbese referenciado as placas como Galician Home of Columbus (Casa Galega de Colón)», subliña Eduardo Esteban, presidente da Asociación Colón Galego. Para o colectivo, o valor non reside tanto en esgrimir unha proba irrefutable sobre o berce do almirante, senón no calado que a tradición oral e documental tiña xa hai xusto un século.

«Non é unha demostración definitiva de que Colón nacese en Poio, por suposto, pero se constata cunha forza demoledora que en plenos anos vinte a teoría estaba tan viva na rúa e espertaba tanto interese como para que unha foránea que viña retratar a alma etnográfica de Galicia considerase imprescindible chegar ata aquí e catalogar o lugar con ese nome», apunta o voceiro da entidade.

As fotografías mostran o camiño que conducía á casa, o seu estado ruinoso e o emblemático cruceiro

As imaxes foron captadas na primeira viaxe da fotógrafa a Galicia, entre 1924 e 1925. Consérvanse as placas referenciadas como Road to the Galician Home of Columbus, na que se ve o camiño que conducía á casa, Cros on the Road to the Galician Home of Columbus, centrada no cruceiro, House of Columbus. Doorway, na que reflicte a porta de entrada, e House of Columbus. Interior, que revela a degradación do inmoble.

A reaparición destas estampas coincide cun período no que a Asociación Colón Galego intensificará a súa axenda precisamente en Nova York, sede da Hispanic Society. Para impartir unha conferencia, se desplazá co expertas Amparo Graciani e Vanessa González, responsables da conmemoración do Centenario da Exposición Iberoamericana, que tratarán a relación que se mantivo neste encontro de 1929 coa teoría da orixe de Colón.

Subscríbeche para seguir lendo