Patrimonio dá luz verde á limpeza das pintadas de Castro Alobre de Vilagarcía

A Dirección Xeral de Patrimonio da Xunta acaba de dar luz verde á limpeza das extensas pintadas aparecidas en marzo nas estruturas milenarias do Castro Alobre, así que o Concello espera que a intervención contratada poida comezar canto antes. Trátase dun tratamento valorado en 15.000 euros para intentar devolvelas ao seu estado orixinal tras séculos permanecendo intactas.

Neste caso, o traballo foi encargado á restauradora Iria López, con experiencia noutros ataques ao patrimonio da cidade, como o episodio de grafitos que alagou a fachada do convento de Vista Alegre e outros de menor entidade.

Expertos como ela realizan un estudo previo da situación para elixir as técnicas máis adecuadas e non agravar o dano, pero, como sinala o seu homólogo cambadés, José Aguiño: «En maior ou menor medida sempre se afecta ao ben, non hai nada que non cause un dano, aínda que sexa pequeno». Isto depende de cada caso concreto, empezando polas características da superficie sobre a que van traballar —por exemplo, se se trata de pedra moi porosa e irregular que absorbe máis a pintura— e do tipo de pigmento empregado. Sempre se avalía todo o conxunto para planificar o método e o seu grao de aplicación para eliminar as pintadas.

Segundo o tamén profesor da Escola de Conservación e Restauración de Pontevedra, «non hai unha solución fácil para todo» e o ideal sería o obvio: que non existisen estas faltas de respecto aos bens patrimoniais.

Para afrontar os grafitos, os profesionais contan coa química como aliada, mediante disolventes e decapantes aplicados moitas veces en xel para outorgarlles maior efectividade. Tamén recorren a outros métodos máis novos como o láser, que «é o máis inocuo, aínda que tampouco serve para todos os casos».

Un dos retos máis complicados desta faceta da carreira como conservacionista de Aguiño foi o do Muíño dá Seca de Cambados: un grafito feito a conciencia que aínda chorreaba pintura cando o enfrontou e que, a pesar do esforzo, foi imposible eliminar por completo, polo que só o paso do tempo axudará a cubrir os leves restos.

O enfoque da intervención vai en función do criterio de cada profesional, pois aínda que «existen uns criterios xenéricos, non hai unhas directrices concretas», expón o cambadés. Así, antes de porse as luvas, os restauradores deben realizar un estudo previo e redactar un proxecto que ten que contar coa autorización da dirección autonómica de Patrimonio. Todo isto vai incluído nos honorarios duns profesionais que, como amantes da cultura e a arte, desexarían que estes traballos non formasen parte do seu negocio.

En 2022, o Tribunal Supremo daba un paso relevante ao condenar a unha persoa a cinco meses de prisión por facer unhas pintadas nunha escultura de Chillida en Madrid. Deste xeito, resolvía unha discusión legal na persecución destas accións ao confirmar a súa consideración como delito sempre que os danos provocados teñan certa entidade e requiran unha intervención especializada. Con todo, no ámbito doméstico, o cambadés non percibe moito cambio: «É positivo, pero non vexo unha aplicación práctica no sentido de que o problema do vandalismo segue igual. Tamén entendo que é difícil identificar os autores».

De feito, leste mesmo ano O Salnés foi escenario de casos graves como este de o Castro Alobre ou as pintadas da igrexa de San Benito de Fefiñáns, polas que hai unha persoa investigada. Nestes supostos, as sancións administrativas contempladas pola lexislación, máis aló da reparación do dano, oscilan entre os 6.000 e os 150.000 euros ao tratarse dunha infracción grave.

Subscríbeche para seguir lendo