A apicultura encadea catro anos de mala colleita e prevé colleitar un 30% menos nesta campaña

Este verán a piques de terminar rexistrou catro ondas de calor extrema. E ata antes de que comezase a estación, o 5 de xuño, as elevadas temperaturas e unha seca que se arrastraba case desde tres meses atrás foron suficiente para aniquilar a floración de castiñeiro que «xunto á silva, é a que determina a tempada», explica David Liñares, de Mel de Liñares. Outrora, a floración de castiñeiro podía estenderse ata o 25 de xullo, pero ese revés meteorolóxico provoca que «se nun ano normal, podes recoller dúas medias alzas, este ano non haxa nin pinga» e, ata, este apicultor xa nin montou os cazapolen.

A sorte foi un pouco mellor nas colleitas de mel de eucalipto e de breixo, que florecen antes, pero en termos globais Manuel Méijome, de Aluariça , calcula que a colleita será un 30% inferior á do ano pasado, «e ata hai quen vai sacar menos a metade», asegura, á vez que engade que aínda que a floración de castiñeiro foi nuela, a colleita de castaña prevese boa, se a choiva acompaña en setembro e outubro. Aluariça reparte as súas colmeas entre Vila de Cruces e a Serra do Candán, onde intenta recuperar a poboación de abella negra e nas que, como no caso de Mel de Liñares, detecta un incremento de Vespa velutina. «Hai ou dobre do ano pasado, e xa comezou a atacar en xuño», apunta Liñares, para o que este é o cuarto ano seguido de colleita regular ou mala.

Bo prezo para a venda a granel

Entre a velutina, a varroa e a meteoroloxía «vas sacando agora ou mesmo volume de mel que hai dez anos, pero tendo a metade dás colmeas e con gastos máis elevados». Está a solución en subir o prezo final? Os dous apicultores mostran as súas dúbidas. É verdade que cada vez hai máis consumidores que compran os tarros de mel directamente ao produtor, e a un prezo máis que razoable. Pero é raro que o cliente de supermercado fíxese máis na procedencia en orixe do produto que no seu prezo. Desde hai anos entra mel de Chinesa, mesturado con produto de Ucraína e que entra na UE sen cumprir todos os estándares de calidade que si se lle piden a este alimento dentro da Unión. E a situación non vai cambiar ante a escaseza dos próximos meses no mercado: non vai haber escaseza. Manuel Méijome vaticina que "vai seguir entrando mel de fóra, e vaise pagar ben a venda a granel, en torno aos 3,5 ou 4 euros por quilo. Pero haberá quen ou meta na Península por debaixo dúas 2 euros", a un prezo non xa demasiado competitivo, senón ata desleal.

Esa entrada de mel externo á UE, ademais, vai reforzarse co acordo comercial asinado con Mercosur no principio do ano e que está en vigor desde maio. «Produtores de Arxentina ou de Chile, que non teñen grandes colmeas, traerán mel de Asia a Latinoamérica e, de aí, enviarano para Europa. Só na semana seguinte á firma do acordo, xa multiplicaron por tres a súa produción» con este sistema, apunta Méijome. E neste punto a Asociación Galega de Apicultura (AGA) pouco ou nada pode facer, porque a normativa está elaborada desde Bruxelas.

Manuel Méijome e Martiño Nercellas puxeron en marcha Aluariça fai tres anos. Méijome procedía do sector vacún leiteiro, así que coñece desde hai anos eses prezos que non cobren custos e a constante loita contra a meteoroloxía, que tamén deu ao traste este verán coa colleita de millo para silo. «Hai que ter en conta ou cambio climático, e ver ou que fai a xente de Andalucía» Valería de algo adiantar a recolección? Méijome cre que o ideal será «que, cando acabe cada floración, deixala e, cando haxa cadros listos para quitar, retirar ou mel». Suporá, sen dúbidas, máis horas de traballo, como as que tiveron que empregar xa os apicultores na erradicación da Vespa velutina, cuxa invasión é de tal envergadura noutras comunidades que en Cantabria xa resulta imposible ter colmeas a 30 quilómetros da costa.

Arpas

Aluariça recorda que a Xunta destino 1,7 millóns ao sector da apicultura. Boa parte dese diñeiro destínase a retirar niños, "pero trampear ou facer troyanos é un parche. Non quédanos outra que facer arpas". Hai unha opción máis: os drones para detectar os refuxios da avespa asiática. O seu custo, ao redor de 1.500 euros, sería máis fácil de soportar se se unisen varios apicultores, e ata se se dota dun destes sistemas a Protección Civil, terían que dedicarlles varias xornadas continuadas para que o control sobre a velutina fose efectivo, sinala Méijome. No seu caso, opta polas arpas, que duran uns 10 anos pero ás que tamén hai que dedicarlles tempo. «En Bermés, un ano, dediqueime durante dúas horas ao día á velutina, entre ou 15 de setembro e ou 10 de novembro». E aínda así, perdeu o 30% das súas colmeas. E o problema tamén radica en que se un produtor profesional vixía as súas colmeas, a velutina acabará atacando os colmenares de autoconsumo e, cando remate con estes, volverá aos grandes apiarios.

A recollida de mel comezou a mediados de agosto, mentres que a campaña de ensilado de millo arrincou, na práctica, co mes de setembro. E aínda que a colleita tamén será inferior á doutros anos, a porcentaxe de caída varía segundo a zona e o tipo de solo. O xerente da cooperativa Ou Rodo (en Rodeiro), Alberto Hermida, estima que a diminución é dun 20%, mentres que desde Cobideza o seu presidente, Jesús Manteiga, eleva a porcentaxe ao 40.

E se o aguante das colmeas varía segundo atópense na zona ribeirega do Ulla ou nos montes de Zobra, co millo ocorre algo similar. «Non Val de Camba, ao ser unha terra máis pesada e con máis humidade, vaise máis beneficiada polo calor que pola chuvia», xa que iso favorece a xerminación, indica Hermida. E a choiva da semana pasado axudou a que a espiga acabase de formarse, porque a tensión hídrica había pechada os seus poros para protexerse das altas temperaturas, igual que ocorre no talo e na folla da planta. «Ao chover, sen embargo, a espiga abre, seareira e produce un gran máis sólido». En calquera caso, a seca que arrastramos desde hai meses minguou o crecemento da planta e tamén afectará á calidade do silo, «porque esas partes secas fan bolsas de osíxeno que se converten en fungos. Será un ano onde vanse empregar conservantes e bacterias para axudar á fermentación, porque esas zonas secas non axudan á compactación».

Forraxes nacionais

Nalgunhas das leiras que prepara Cobideza a tensión hídrica provocou que as plantas nin chegasen a espigar. Si puido controlarse, durante as semanas posteriores á sementeira, a praga do verme soldado, "que afectou de forma especial a Silleda e a algunha parcela de Monterroso", apunta Jesús Manteiga, que ata nas súas parcelas tivo que aplicar fungicida por segunda vez. Tanto Hermida como Manteiga son conscientes de que haberá que adquirir alimento para as explotacións nos próximos meses, en vista da caída, e é probable "que algunhas explotacións dúas que vos titulares están a piques de xubilarse acaben por reducir algúns animais", indica o segundo. Desde Ou Rodo, Hermida indica que os concentrados adoitan adquirirse a Ucraína e Estados Unidos (ambos os países son centros loxísticos de pensos), así como a Brasil e Rusia. Onde si se nota xa a alza de prezos é na palla, alfalfa e outras forraxes nacionais. A súa produción tamén se contraeu pola seca e ten que atender ademais a demanda doutros países da UE.

Subscríbeche para seguir lendo