O catedrático da USC Senén Barro presidirá o Comité Asesor do Laboratorio de Ideas en IA de España

O catedrático da Universidade de Santiago de Compostela (USC), Senén Barro, presidirá o Comité Asesor do novo Laboratorio de Ideas en Intelixencia Artificial (IA) de España, un think tank impulsado polo Goberno central que se constituíu este xoves no Pazo de Mariñán (Bergondo). A designación do director científico do Citius e a elección da comunidade para a posto de longo do organismo reforzan o papel de Galicia dentro da estratexia estatal en intelixencia artificial.

O acto contou coa participación do ministro para a Transformación Dixital e da Función Pública, Óscar López, quen subliñou o posicionamento de España no ámbito global. «Somos o país número sete do mundo en adopción e desenvolvemento da IA», afirmou, vinculando ese liderado, fundamentalmente, ao impulso regulatorio sobre esta nova tecnoloxía. Sendo, por exemplo, o único país europeo que conta cunha axencia de supervisión como a AESIA, situada na Coruña, e promotora do laboratorio.

O novo organismo nace coa vocación de anticipar os impactos da IA e trasladalos a propostas de política pública. O Comité Asesor estará integrado por 27 expertos independentes, na súa maioría mulleres, e abordará ámbitos como o dereito, a educación, o mercado laboral ou os dereitos dixitais. En palabras de Barro, o obxectivo é exercer como «a intelixencia da intelixencia artificial», incorporando unha perspectiva «humana e humanista» no desenvolvemento tecnolóxico.

O propio Barro sinalou que, tras a linguaxe, «a IA é a tecnoloxía que está chamada a ser máis transformadora». Por iso, incidiu na dimensión estrutural do reto que o novo organismo ten por diante: «Probablemente non teñamos máis que unha oportunidade de facelo ben». Nesa liña, defendeu que a soberanía tecnolóxica debe asentarse «en principios éticos, regulatorios e sociais», alertando de que sen eses cimentos «canto máis grande sexa a casa, máis rápido vai esborrallar».

No seu arranque, o laboratorio priorizará dous eixos de traballo: a desinformación e a relación entre a IA e a desigualdade de xénero. Aínda que, tal e como asegurou Senén Barro, espérase que antes de final de ano póidase comezar a traballar tamén no impacto desta tecnoloxía do emprego e a protección dos menores na contorna dixital. Sobre este último punto, López destacou a preocupación crecente no ámbito europeo sobre a presenza de menores en redes sociais. «É evidente que se vai a regular», sinalou, en referencia á futura lei de protección de menores e aos sistemas de verificación de idade nos que España xa traballou.

A loita contra a desinformación emerxe como un dos grandes desafíos. Barro chegou a expor a López un rebranding do seu ministerio incluíndo «a revalorización da verdade» no seu nome e como un dos eixos fundamentais de actuación. En opinión do catedrático, leste é «o maior reto que enfrontan as democracias».

Finalmente, a directora da Cátedra UDC-Inditex de IA en algoritmos verdes e membro do comité asesor, Verónica Bolón, introduciu o debate sobre a sustentabilidade. «A IA non é un capricho, é unha necesidade, pero ten un custo enerxético moi grande que moitas veces permanece oculto», advertiu. Neste sentido, defendeu a necesidade de incorporar a sustentabilidade como eixo transversal e alertou do risco de que a maior eficiencia tecnolóxica derive nun incremento do consumo global.

O laboratorio configúrase así como un espazo de reflexión estratéxica nun momento no que, segundo López, a IA pode xerar «avances espectaculares» pero tamén riscos significativos para a democracia, a igualdade ou os dereitos fundamentais. «Non somos tecnopesimistas nin tecnooptimistas sen máis, somos realistas», resumiu o ministro.

Visita previa ao Cesga

Antes do acto en Bergondo, o ministro visitou en Santiago o Centro de Supercomputación de Galicia (Cesga), unha das grandes infraestruturas de computación avanzada do Estado. Unha visita na que estivo acompañado polo delegado do Goberno en Galicia, Pedro Blanco e o conselleiro de Educación, Román Rodríguez. López destacou o papel do centro como «unha das dúas factorías de IA»do país xunto ao Barcelona Supercomputing Center e subliñou a súa relevancia en ámbitos como a investigación sanitaria.

O ministro vinculou estas capacidades coa estratexia estatal para democratizar o acceso á intelixencia artificial, permitindo que pequenas empresas e centros de investigación poidan utilizar infraestruturas de alto rendemento ás que, noutras circunstancias, non terían acceso. Ademais, avanzou que España compite por albergar unha das futuras gigafactorías europeas de IA, nun movemento que reforzaría o posicionamento do país na cadea de valor tecnolóxica.