A gramática das ondas: Uxía Martínez, de 17 anos, desafía a Cíes-Baiona

Nada a viguesa Uxía Martínez García e non parece cansarse. Brazada a brazada, bátese coa ondada e contra a voz interior que a comina a deterse. Os adultos repróchanlle á súa xeración a inconstancia, que o algoritmo fomenta. Non será en calquera caso a ela. Uxía persegue con igual afán a costa próxima e o horizonte distante. Este sábado, aos seus 17 anos, será a máis nova entre os 170 participantes na travesía Cíes-Baiona. A primeira proba da Tripla Coroa Illas Atlánticas 2026-2028, que logo visitará as rías de Arousa e Pontevedra. Outra máis no crecente currículo da anfibia Uxía.

A adolescente herda e prolonga a paixón da súa familia. O seu pai, Juan Ramón, é adicto ás augas abertas. Uxía recórdase asistindo desde nena xunto á súa nai, Minerva, e o seu irmán, Juan, ás chegadas de Juan Ramón, feliz e exhausto. A auga/A auga é, para o clan, unha forma de expresión. Juan Ramón decidiu manifestar mediante esta gramática a súa dor cando ao seu tío Manolo, por unha mala intervención, provocáronlle dano cerebral (DCA). El e Minerva organizan desde 2015, e en anos impares, a Arousaman&Arousawoman. O percorrido entre O Grove e Ribeira, beiras que constitúen o soar paterno, dedícase á vindicación. A dureza desas correntes representa a que afrontan as persoas con secuelas nas súas rutinas cotiás.

Uxía, así criada, sucumbiu á tentación do mar ben pronto. Enrolada no Vigo Rías Baixas desde 2015, por tanto de boa técnica, en 2022 se zambulló no azul profundo. «Un día decidín unirme a unha das quedadas de amigos do meu pai. Quedei namorada do bonito que era poder gozar do mar e do que máis me gusta, nadar», relata.

Un amplo currículo

Non se detivo desde entón. Acumula participacións en travesías consideradas curtas, como Illa de Creba e Tea en dúas ocasións, Porto de Vilagarcía en tres e, nunha, Illade Rúa , Sisargas, Descenso do Tambre, Illa de Bensa, Ou Fisgón, Eu nado por eles... Súmalle xa varias longas: Anaga Swimmers en Tenerife (17 km), Montaña Clara-Lanzarote e O Farallón-Lanzarote (16 km) e a Batalla de Rande (27 km).

«Aínda que sexan esixentes, uso as augas abertas como método de escape e superación; para darme conta do que de verdade podo chegar a facer se mo propoño», explica Uxía. «Non me centro nas medallas nin na clasificación, algo secundario, senón en aprender tanto de min como do agasallo que é o mar».

A Cíes-Baiona deste sábado eríxese como unha desas «barreiras que non sabía que podía pasar». Unha travesía entre as máis duras do escenario español segundo os expertos. Uxía preparouse na piscina durante todo o ano e lle ha ir sumando tamén adestramentos en mar, ximnasio e estrada, ao galope. «Prepareime sen demasiadas presións. O máis complicado non serán os quilómetros (15), senón a parte mental do desafío».

Coñece ben «os autosabotajes que che pos, sobre todo nos últimos quilómetros». Na necesidade de «tombar» esas insidias dispón da mellor aliada. A súa nai paleará xunto a ela, no kaiak de control, «escoitando e animando» a esa filla que xestou nas súas cálidas augas antes de entregala ao frío doutras: «Nunca me faltou o apoio da miña familia e os meus amigos. Ter á miña nai ao meu lado converteuse nun alicerce fundamental para que a palabra ‘abandonar’ nunca apareza na miña cabeza». Brazada a brazada, Uxía escribe a súa historia.

Subscríbeche para seguir lendo