O Foro Rural Sustentable arrinca no Castro de Caldelas en busca de solucións reais para revitalizar o territorio

O Foro Rural Sustentable arrincou no Castro de Caldelas (Ourense) coa mirada posto nun obxectivo ambicioso: pasar da reflexión á acción para dar resposta aos principais desafíos do medio rural. Durante tres días, máis dun centenar de axentes do cambio participan neste encontro impulsado pola Fundación Galicia Sustentable co apoio de Corporación Fillos de Rivera, Abanca e Gadis, nunha cita que quere identificar solucións que xa están a funcionar sobre o terreo e estudar de que xeito poden replicarse noutros territorios.

A idea que sobrevoa esta nova edición é clara: o futuro do rural non se espera, constrúese. Baixo esa premisa, O Castro de Caldelas convértese desde este venres nun espazo de traballo no que se cruzan coñecemento, experiencia e práctica para alumar propostas concretas. A xornada inaugural estivo centrada en sesións de traballo técnico nas que os participantes comezaron a estruturar un primeiro documento de medidas, que servirá como base para o debate aberto do sábado e para priorizar liñas de acción.

O foro recolle ademais o reto lanzado na pasado edición polo presidente do Real Instituto Elcano, José Juan Ruiz, quen defendeu a necesidade de partir dunha análise rigorosa da realidade: “O lema na miña vida profesional foi sempre o mesmo: datos matan relatos. Porque os datos son fundamentais para entender as posibilidades reais que temos de transformación”, á vez que advertía tamén dos dous grandes condicionantes globais que afectan o territorio: “cambio climático e desigualdade”.

Activar ferramentas que xa dan froito

Un dos trazos distintivos do Foro Rural Sustentable é precisamente que sitúa no centro a quen xa están a desenvolver proxectos no territorio. Empresas, produtores, iniciativas sociais e novas xeracións comparten experiencias para explicar o rural desde dentro, desde a súa complexidade cotiá e sen simplificaciones. A intención, segundo destaca o director da Fundación Galicia Sustentable, Marcos Pérez, é ir máis aló do diagnóstico repetido e centrarse naquilo que xa está a dar resultados:“Máis aló de análise nos que todos coincidimos, a nosa intención é activar aqueles elementos escalables e replicables das persoas e iniciativas que xa están a transformar o medio rural”.

Ese enfoque práctico convive cunha lectura máis ampla do contexto territorial. Neste arranque do foro o xornalista Manuel Campo Vidal situou o debate nunha dimensión de país e alertou dos riscos da actual fractura territorial. “O país atópase nun gran desequilibrio territorial que carrexa riscos económicos, sociais e ambientais”, afirmou, marcando así un dos puntos de partida das conversacións que se desenvolverán ao longo da fin de semana.

O programa do sábado profundará en cuestións estratéxicas para o porvir do rural, como o acceso a servizos básicos, a vivenda, o solo, a substitución xeracional, a estrutura empresarial ou o papel do sector primario nun contexto global cambiante. Todo iso baixo unha premisa central: sen dereitos efectivos non pode haber un verdadeiro proxecto de vida no territorio. Desde esa óptica, o acceso á sanidade, a educación, os coidados ou os servizos básicos non pode exporse como unha réplica do modelo urbano, senón desde fórmulas adaptadas á dispersión poboacional e á baixa densidade.

Boa parte do debate porá o foco en dous dos principais pescozos de botella para o dinamismo rural: a dificultade real de habitar e a dificultade de producir. A falta de vivenda dispoñible e o acceso limitado á terra aparecen como obstáculos decisivos para calquera estratexia de substitución xeracional, emprendimiento ou fixación de poboación. Sen resolver esas barreiras, sosteñen os organizadores, calquera plan de revitalización perde solidez.

Condicionantes de futuro

O foro abordará ademais outros factores estruturais que condicionan o futuro do medio rural. A tecnoloxía será analizada non como un fin en si mesmo, senón como unha ferramenta útil unicamente cando dá resposta a problemas concretos. Tamén se reflexionará sobre a substitución desde o deseño do propio sistema produtivo, cuestionando ata que punto permite unha transición viable e atractiva para as novas xeracións.

En paralelo, a actividade empresarial ocupará un lugar central nas mesas de traballo. O obxectivo, subliña a organización, non é simplemente alumar máis iniciativas, senón consolidar empresas capaces de soster emprego, achegar valor e competir con criterios profesionais. A rendibilidade, neste contexto, preséntase non como un elemento secundario, senón como unha condición indispensable para garantir continuidade, estabilidade e futuro no rural.

A xornada do sábado concluirá con grupos de traballo destinados a transformar as reflexións en propostas concretas. A aspiración do foro é saír do Castro de Caldelas con liñas de acción definidas e conectadas coa realidade de quen xa están a impulsar cambios sobre o terreo. Así o exemplifica a experiencia da moza gandeira Lucía Casal, unha das voces que pon rostro a esa transformación desde dentro. “Emprender é difícil, hai que ter as ideas moi claras porque vas sufrir. Costa máis esperar os papeis que terminar un traballo. Hai que caerse e levantarse 3 ou 4 veces”, advertiu.