As ONGs, ante o proceso de regularización de migrantes, alertan do colapso dos servizos sociais: «O concello dá cita para dentro dun mes, e o prazo termina en tres»

O persoal ao cento por cento. Horas extra. Formacións exprés para porse ao día cos cambios de última hora. Así describen as primeiras xornadas do proceso de regularización extraordinaria as organizacións galegas que acompañan a persoas migrantes sobre o terreo. «Os primeiros días están a ser de moitísima carga de traballo», resume Patricia Ares, de Viraventos, unha ONG con sede na Coruña. «Estamos a tirar de voluntariado, tirando de horas extra, tirando do que sexa».

Estímase que en Galicia entre 8.000 e 10.000 persoas en situación irregular poderían acollerse ao proceso, que empezou o xoves. O dato encaixa co arranque nacional: preto de 13.500 solicitudes telemáticas o primeiro día, con colas de ata cinco horas en moitas oficinas, aínda que son unha ínfima parte do volume previsto de entre 500.000 e 800.000 persoas.

As organizacións levaban semanas preparándose e moitos solicitantes chegaron o primeiro día coa documentación xa lista. Pero a inclusión a última hora do informe de vulnerabilidade —unha esixencia introducida no decreto tras o ditame do Consello de Estado, non prevista nos borradores anteriores— pillou ao sector por sorpresa. «Xa tiñamos un camiño e a última hora virouse», explica Manuel Pérez, presidente da Federación Venezolana de Galicia (Fevega), con oficinas en Vigo, Ourense e Lugo, que tivo que improvisar unha sesión de formación cos avogados que asesoran á federación nas distintas cidades galegas. «Día a día aclárase un pouquiño mellor», recoñece, «imos axustando ao proceso».

O informe acredita a situación de especial vulnerabilidade derivada da irregularidade administrativa e poden emitilo os servizos sociais municipais ou as entidades colaboradoras, pero en Galicia non son moitas. En toda A Coruña, sinala Ares, son dous, e Viraventos é unha delas.

Cita dentro dun mes... se a dan

Os servizos sociais municipais, xa saturados antes do inicio do proceso, non dan abasto coa avalancha de solicitudes. Nisto coinciden todas as entidades. «O concello dá cita para o informe de vulnerabilidade para dentro dun mes», sinala Manuel Osorio, da Asociación de Iberoamericanos en Pontevedra (Asovedra). Co prazo aberto ata o 30 de xuño, un mes de espera pode ser a diferenza entre entrar no proceso ou quedar fóra. E iso cando atenden: segundo confirmaron diversas asociacións a este diario, hai concellos, grandes e pequenos, incluída unha das cidades, que nin sequera fan o trámite e remiten aos usuarios directamente ás ONGs. O propio requisito xera ademais dúbidas de fondo. «Se non tes acceso a un traballo porque non tes documentos, que máis informe de vulnerabilidade necesitas?», pregúntase Pérez.

As organizacións máis pequenas tamén sinalan a algunhas das entidades máis grandes do sector, con maiores orzamentos, que non están a tramitar regularizacións: «Botámolas moitísimo de menos», lamenta Ares: «Somos as entidades máis pequenas as que estamos a facer gran parte do traballo».

Ante este panorama, Pérez considera que sería necesario abrir unha segunda volta de inscrición de entidades colaboradoras para que poidan emitir informes de vulnerabilidade. «Hai moitas que non o solicitaron e se se fai unha campaña de sensibilización, agora moitas o farían», apunta o presidente de Fevega, que se inclúe entre elas. No seu momento decidiron seguir asesorando a quen o solicite, pero non tramitar as solicitudes; con todo, agora non o dubidarían: «Hai moitas persoas que non teñen para pagarlle a un avogado os 400 euros que están a cobrar».

O obxectivo que comparten todas as entidades é o mesmo: que ninguén quede fose do proceso por non conseguir cita nos servizos sociais ou por non atopar unha entidade que puidese emitirlle o informe, aínda que para iso estean a sacar tempo de onde non o teñen. «Non pode ser unha cuestión de 'non teño cita' ou 'ninguén me fai o informe'», insiste Ares. Asovedra, para intentar reducir os tempos, xa está a asinar convenios e repartindo casos con outras organizacións como Mulleres en Igualdade (Bumei), que está acreditada como entidade colaboradora. «Se non facemos un traballo en rede e en conxunto imos saturar todos», advirte Osorio. Para Pérez, pola súa banda, a conclusión é clara: un proceso desta magnitude debería articularse de forma máis sinxela desde o principio. «Deberían facelo máis fácil para que todo o mundo teña acceso rápido», di, «o Estado ten recursos e persoas capacitadas para iso».

Subscríbeche para seguir lendo