O Chuvi forma a hospitais do noroeste peninsular para tratar o cancro na casa ou o centro de saúde do paciente

O Programa de Atención Extrahospitalaria Integral do Paciente Oncohematológico posto en marcha pola área Sanitaria de Vigo está a chamar a atención. Profesionais doutros hospitais puxéronse en contacto para ter máis detalles de como se están administrando tratamentos a domicilio e en centros de saúde para facilitar a atención ao paciente. Así é que o Servizo de Hematoloxía do Hospital Álvaro Cunqueiro decidiu compartir a súa experiencia.

Profesionais do Hospital Universitario de Cabueñes acoden a próxima semana para formarse e poder implantalo na súa área. Hai un mes, veu tamén persoal de Avilés. Conta a doutora Leticia Álvarez que «son modalidades asistenciais que están a crecer por mor da época do covid-19». Hospitais grandes de Madrid e Barcelona «teñen máis experiencia na atención domiciliaria». Pero no noroeste peninsular hai menos. En Galicia, a iniciativa de Hematoloxía do Álvaro Cunqueiro é pioneira.

O programa comezou en 2021 «con moi poquitos recursos» e «se estandarizó e se oficializó» en 2023. Desde entón, «beneficiáronse 130 pacientes». A través da hematoloxía domiciliaria administran tratamento nas súas vivendas a pacientes oncohematológicos do municipio de Vigo.

Dúas vías

Puxeron en marcha unha segunda pata do proxecto o ano pasado: a administración en centros de saúde. Empezaron no de Porriño, en febreiro de 2025. En abril estendérono a Ponteareas e, en xuño, a Redondela. Leste mesmo mes, acábano de pór en marcha en Tomiño, onde fixo falta realizar unha pequena obra. E a vontade é estendelo tamén a Val Miñor, co que se abarcaría todo o territorio de referencia do Complexo Hospitalario Universitario de Vigo —no Morrazo, a maior parte da poboación está adscrita a Ribera Povisa—.

Búscase que o paciente poida recibir o tratamento en ouna localización máis próxima ao seu fogar que o hospital. «Os pacientes oncohematológicos, cada vez viven, máis grazas aos tratamentos, que na maioría van ser de duración indefinida, o que fai que teñan que vir en moitas ocasións», expón a doutora Álvarez e engade: «Ás veces son maiores que viven lonxe e dependen de que un fillo poida traerlles». Ademais, explica que entre que se pauta o tratamento, prepárase en farmacia e adminístrase no hospital de día, poden pasar entre 3 e 4 horas que o paciente ten que estar no hospital. No programa, deseñaron un circuíto polo que se chama ao paciente o día anterior e, se está todo ben, valer o tratamento, que estará dispoñible no centro de saúde para picalo á hora en que se citou ao paciente.

Non se pode estender a todos os pacientes. Só a aqueles que requiren, principalmente, administracións subcutáneas e outras endovenosas curtas. «Hai moitísimos tratamentos así, sobre todo en mieloma múltiple e leucemia mieloide aguda en non candidatos a transplante», apunta a hematóloga. Outro requisito é que conten cun coidador principal co que se poida ter comunicación telefónica áxil —tamén as familias poden contactarlles para anticipar problemas—. Teñen capacidade para cubrir a 300 pacientes.

Outro beneficio deste programa é que alixeira a carga duns hospitais de día cada vez máis saturados polos avances na supervivencia dos pacientes. «O que permitiu isto é que moitos deses tratamentos póidanse administrar fose do hospital de día», destaca e cifra nun, polo menos, un milleiro os que se logrou reducir o ano pasado no do Álvaro Cunqueiro.

Confianza coas familias

E os pacientes «abren as portas da súa casa» e están «encantados da vida», aseguran as enfermeiras Susana Bello, Ana González e Alexandra Cruz Blanco. «Teñen esa sensación de que non están nun hospital, senten máis apoiados e xéralle confianza. De feito, moitas veces fannos preguntas que igual en consulta non farían», explica a última e engade que é «un traballo moi satisfactorio a nivel persoal e profesional». «Para nós non son números, son persoas, son familias, porque non só tratas ao paciente», destaca.

Subliñan como clave o traballo en equipo multidisciplinar con «unha coordinación estreita» do especialista en hematoloxía, a especialización da enfermería, cuns coñecementos que permitan controlar os efectos secundarios durante a administración, e unha área de farmacia que prepare en tempo o tratamento. Nos centros de saúde cédenlles un espazo e persoal facultativo está pendente por se sucede algunha reacción. Nunca sucedeu. Entre outras cousas, porque a primeira sesión é no hospital para comprobar se hai efectos secundarios.

Aos que veñen formarse ensinaranlles o circuíto que deseñaron, os recursos que integran e como se coordinan, pero entenden que cada hospital deberá adaptalo á súa realidade.

Subscríbeche para seguir lendo