O «Cassandra»: sobrevivir a un ciclón para reinar na ría

Cando a proa pasa a bocana do porto e apágase o ruxido xordo do motor, a ría de Pontevedra ábrese con outro compás. «No momento en que salgues de porto co motor, que é obrigatorio saír así, e apágalo... xa é unha felicidade tremenda. O ruído do vento, o mar, as ondas... Non se parece a nada», confesa Javier Pazó ao describir esa liturxia que se repite cada fin de semana. A bordo do «Cassandra», un clásico de madeira botado en Inglaterra en 1963, navegar sigue sendo un acto de devoción case obstinado, alleo por completo ás présas da fibra e o poliéster.

Esa vinculación coa auga/a auga vén de moi atrás. Os irmáns Javier e Fernando Pazó descenden dunha estirpe industrial ligada ao mar desde finais do século XIX. «O noso bisavó veu en 1880 de Vigo, onde traballaba con Sanjurjo Badía. Chegou a Pontevedra e montou os talleres: primeiro unha ferraxería na rúa Marquesa, e logo xa se foi á Moureira, comprou as naves dunha antiga fábrica de curtidos e montou a fundición», relatan sobre o xerme de Fundiciones Pazó. En 1925, tras a morte do fundador, o seu pai tomou a testemuña e centrou a produción nos lendarios motores mariños que levaron o selo familiar. Fernando, con todo, elixiu o camiño do vento. Como deseñador en North Sails, vestiu as velas de desafíos da Copa América gañados co Alinghi e dos grandes buques escola do mundo, desde o Juan Sebastián Elcano e o Sagres portugués ata o Liberdade arxentino ou o Esmeralda chileno. Con semellante bagaxe ás costas, toparse co «Cassandra» en 1990 foi un flechazo inmediato.

O barco arrastraba xa para entón unha novela viva entre as súas cuadernas. Había nacer 63 anos atrás nos Estaleiros Hillyard de Littlehampton baixo o nome de «Zincala», un balandro de 36 pés tallado en caoba de Senegal, clavazón de cobre e arboladura en piñeiro de Oregón por encargo dun armador británico chamado F.W. Goodall. Pero o seu periplo deu un envorco novelesco no outono de 1984. En mans dun capitán que fuxía da Alemaña do Leste camiño do Caribe, a embarcación topouse de fronte coa furia do ciclón Hortensia, que en outubro varreu as costas galegas. Maltreito polo temporal, o veleiro logrou alcanzar a ría e entrar de arribada en Muros, onde quedou fondeado e semiabandonado á súa sorte durante seis longos anos ata que os Pazó cruzaron o seu destino con el.

En mans dun capitán que fuxía da RDA, a embarcación foi abandonada tras sufrir graves danos durante o Hortensia

«Houbo moito optimismo pola nosa banda», recordan entre risas ao rememorar o estado no que atoparon a embarcación. «Un barco de madeira con tantos anos sabiamos que ía dar traballo, pero gózase case tanto arranxándoo e coidándoo que navegando. As horas pásansenos facendo cosillas, é que non se acaba nunca. Nos de poliéster practicamente non podes cambiar nada; nun de madeira sempre tes cousas que facer: un reforzo aquí, un reforzo alá, vernizar, pintar...», confesan os irmáns. Unha paciencia que culminaría anos máis tarde nos estaleiros Garrido do Grove, renovando cuberta, sentina e cuadernas para devolverlle a súa estampa impecable, ata o punto de chamar a atención do cine e converterse en estudio flotante en 2012 para unha película co seu propio nome.

Aquel empeño constante non só devolveu o lustre ao barco, senón que o converteu no epicentro da vela tradicional na ría. De feito, na súa propia bañeira xestouse a regata Interclubes, que nuns meses cumprirá tres décadas. «A primeira reunión fixémola no Cassandra. Xuntámonos de varios clubs para ver como organizabamos que cada un fixésese responsable dunha regata no inverno: Aguete, Portonovo, Sanxenxo, Escola Naval, Combarro e Beluso. E metémonos/metémosnos nesta leada», contan. Para salvar a falta de clásicos nos meses fríos, incorporaron a categoría de veteranos de máis de 30 anos co sistema de compensación francés JCH: «De participar dous ou tres barcos pasamos a ser catorce na clase».

Desde que lle gañaron ao rei emérito a tripulación bautizouno, con todo o agarimo, «Juan Carlos II»

En cuberta, a convivencia réxese por códigos propios e unha experiencia incontestable. A tripulación acredita unha media de 72 anos ben tépedos. Xunto aos irmáns Javier e Fernando Pazó e a Guillermo Gefaell, o equipo ha ir sumando ao longo dos anos nomees inseparables deste barco que navega como unha auténtica irmandade. «O máis novo son eu, que teño 65», chancea Fernando, explicando que o segredo para que non falten brazos é puro mimo: «Hai que ter un bo viño e un bo licor café a bordo!».

Esa compenetración de anos foi a que propiciou unha das anécdotas máis soadas da ría. En plena competición fronte a uns 6 Metros patroneado polo rei emérito Juan Carlos, que navegaba apoiado por Pedro Campos e regatistas olímpicos, a experiencia do Cassandra deu a badalada. «Eles equivocáronse no bordo, a pesar de ser xente moi profesional, e nós acertamos e gañámoslles», explican con orgullo. «Ao chegar a porto en Sanxenxo, o Rey baixou do seu barco e viño ao noso a felicitarnos». Aquel triunfo sobre o monarca deixou para a posteridade unha broma interna cargada de retranca mariñeira: como Juan Carlos I cruzou a liña de chegada por detrás deles, para a tripulación do Cassandra desde ese día pasou a chamarse, con todo o afecto, «Juan Carlos II».

Subscríbeche para seguir lendo