Rosabel Rodríguez, experta en altas capacidades intelectuais: «Ás nenas dicímoslles que poden ser o que queiran, pero tamén que non se pasen»

Por que é necesario abordar de xeito específico as altas capacidades intelectuais nas nenas?

Dentro do mundo das altas capacidades intelectuais existe moito descoñecemento en xeral. Unha das súas consecuencias é a falta dunha boa identificación. Se non os identificas, moitas veces tampouco os atendes. Segundo os datos do Ministerio de Educación, case un 65 % do alumnado identificado con altas capacidades son nenos, mentres que as nenas representan algo máis do 30 %. Isto reflicte unha dobre dificultade no caso delas, relacionada cos estereotipos sobre como deben ser as persoas con altas capacidades e cos rumbos de xénero que aínda existen na nosa sociedade.

Pode influír que as nenas aprendan a adaptarse máis á súa contorna e a ocultar determinadas características?

A adaptación é un proceso aprendido. Adáptasche máis porque che ensinan a facelo. Ás nenas enviámoslles mensaxes contraditorias. Por unha banda, dicímoslles que poden ser o que queiran, pero ao mesmo tempo advertímoslles que non se pasen, que teñan coidado porque poden quedar sen amigas ou que non parezan arrogantes. Tamén lles transmitimos que as mozas teñen que estar sempre moi monas. Unha persoa aprende a adaptarse porque comproba que así encaixa mellor e que, cando non se comporta segundo o esperado, as cousas non funcionan. Non é que as nenas sexan así por natureza.

Tamén inflúe que socialmente aínda existan prexuízos cara ás mulleres cunha intelixencia elevada?

Unha das cuestións que máis inflúe nas nenas é a ausencia de modelos. Cantas mulleres con cargos de responsabilidade, con poder de decisión real ou presentes nos libros de texto atopan como referentes? Cando non tes modelos, non só estanche pedindo que fagas algo e que o fagas ben, senón que ademais esíxenche que sexas valente e enfróntesche a algo que parece que ninguén fixo antes que ti.

Que medidas educativas poden axudar a mellorar a identificación e a atención das nenas con altas capacidades?

Hai que visualizar un taburete con tres patas. A primeira é coñecer. Temos que comprender que son as altas capacidades intelectuais e entender que existe unha enorme diversidade de perfís. Non é o mesmo ter un talento matemático que un perfil de superdotación ou un talento lingüístico. A segunda pata é identificar. O profesorado adoita detectar con máis facilidade a un alumno que ten dificultades na escola, entre outras razóns porque recibiu formación para recoñecelas. A terceira pata é atender. No caso das nenas, unha medida moi positiva é contar con mentoras e referentes femininos na súa contorna.Tamén debemos comprender que non sempre se manifestan nun alumno moi participativo, que levanta continuamente a man e reclama atención. Poden estar presentes nunha nena tranquila, que non molesta e que intenta pasar desapercibida.

Existen trazos específicos que permitan identificar as altas capacidades intelectuais nas nenas?

O trazo máis importante ten que ver coa parte cognitiva. Tanto os nenos como as nenas con altas capacidades aprenden rápido, comprenden aspectos complexos e son capaces de relacionar conceptos. Cando tes unha nena que razoa rapidamente, relaciona conceptos difíciles, mostra unha gran curiosidade e fai preguntas que che sorprenden pola súa complexidade, pode ser un sinal. Son nenas que se anticipan ao que se está explicando e chegan a conclusións antes que a maioría. Esa curiosidade intelectual e esa rapidez de razoamento son aspectos que deberían chamarnos a atención.

As altas capacidades intelectuais maniféstanse en todas as áreas do coñecemento ou poden estar centradas en ámbitos concretos?

Existen diferentes perfís. Hai persoas que teñen unha capacidade intelectual que lles permite comprender, aprender e avanzar rapidamente en matemáticas, lingua, química e practicamente calquera materia. Pero tamén hai persoas que presentan talentos específicos. Por exemplo, alguén pode ter un talento extraordinario para o mundo artístico, a creatividade ou o debuxo, sen destacar necesariamente en matemáticas ou lingua.

Subscríbeche para seguir lendo